Beschrijving van PFAS-verwerkende sectoren en activiteiten

Er is voor Vlaanderen een selectie gemaakt van de meest relevante sectoren en activiteiten (vaak horizontale, sectoroverschrijdende activiteiten). Deze selectie werd gedaan op basis van het Glüge onderzoek, verdere literatuurscreening, gesprekken met leden uit het begeleidingscomité, andere vertegenwoordigers van bedrijven en sectoren en andere experts. Daarnaast werd in de periode oktober – december 2022 in samenwerking met Departement Omgeving, Afdelingen GOP en Handhaving een selectie van een 40-tal bedrijven met hoge recente concentraties PFAS in de waterlozing gescreend, om inzicht te krijgen in eventuele nog weinig gekende bronnen van PFAS luchtemissies. Uit informatieverzameling blijkt dat bedrijven met een aanzienlijke waterlozing ook mogelijke bronnen van luchtemissies kennen. Hieruit is echter duidelijk dat nog niet alle aanwezigheid van (toxicologisch relevante) PFAS in gebruikte grondstoffen/producten en in verzamelde/verwerkte afvalstoffen in voldoende mate gekend is door bedrijven en overheden. Hierop zal dan ook verder worden ingegaan in de kandidaat technieken in hoofdstuk 4 en de aanbevelingen voor verdere kennisopbouw in hoofdstuk 6. Recent werd een breed PFAS restrictievoorstel ingediend door Duitsland, Denemarken, Nederland, Noorwegen en Zweden (zie 2.4.3.3). Dit restrictievoorstel en de bijlagen ervan, bv. bijlage A, bevat veel informatie over gebruik en emissies van PFAS in verschillende sectoren/producten. Deze informatie is niet overgenomen in deze BBT-studie, en kan dus aanvullende inzichten opleveren.

Een korte uitleg over het (productie)proces of de activiteit is opgenomen. Verder werd er getracht een inventaris te maken van de belangrijkste gebruikte PFAS in elke sector/activiteit (zowel historisch gebruik als huidig gebruik), alsook de belangrijkste emissiepunten in elke sector/activiteit, voor zover deze informatie ter beschikking was. De reden voor het opnemen van historisch gebruik is dat er in bepaalde gevallen duidelijk is vastgesteld dat zelfs na het stopzetten van het gebruik er lange tijd emissies plaatsvinden waarvoor het bedrijf maatregelen dient te nemen, bv. in het geval van PFOS. Tot slot wordt bekeken of en welke alternatieven reeds beschikbaar zijn. Dit kan sector- of activiteitsgenoten stimuleren om zelf om te schakelen naar dergelijke alternatieven. Op het Substitution Support Portal (SUBSPORT) van het Duitse Federaal Instituut voor Arbeidsveiligheid en Gezondheid (BAUA) staat een databank met 38 lijsten van stoffen die wettelijk of vrijwillig beperkt zijn of aanbevolen voor restrictie omwille van de gevaarlijke eigenschappen, en biedt op die manier een aanvullend inzicht in relevantie en mogelijke substitutie in bepaalde toepassingen.

De beschrijving van PFAS verwerkende sectoren/activiteiten is onderverdeeld in de productie van PFAS door de chemische industrie, het gebruik van PFAS in productieprocessen voor eindtoepassingen, afvalverwerking en ten slotte koeltorens. Hierbij is op te merken dat on-site waterzuivering bij vele verschillende sectoren een mogelijke bron is van diffuse, en in sommige gevallen geleide, luchtemissies. Dit wordt daarom niet systematisch herhaald bij de individuele sectoren, maar algemeen besproken onder 3.2.3.2. Analoog is er bij vele bedrijven/sectoren mogelijk gebruik van PFAS-houdende onderhoudsproducten, die bijvoorbeeld door de technische dienst worden gebruikt (smeermiddelen, drijfgassen voor aerosolen en dergelijke, zie ook 2.2), maar niet noodzakelijk eigen zijn aan een specifiek bedrijf of specifieke sector. Ook dit wordt hieronder niet afzonderlijk per sector/activiteit besproken.